arama

Tatlı Sorgum ( Sorgum Vulgare ) Nedir? Nerelerde Yetişir?

  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Beğen
    Loading...

Sorgum bitkisi Gramine ( buğdaygiller ) familyasındandır. Sorgum bitkisinin pek çok türü bulunuyor. Dünyada çok yaygın olan bitki içeriğindeki maddelerle hayvan yemi ve petrol yerine bitkilerden yakıt edilmesi böylece doğaya verilen kimyasal zararın azaltılması kapsamında kullanılması için yetiştiriliyor. Türkiye’de de bu bitkinin tatlı sorgum ( Sorgum Vulgare ) türünün yetiştirilme projesiyle ilgili gelişmeler bulunuyor.

Tatlı sorgum nedir ve nerede yetişir?

Dünyada çok yaygın olan tatlı sorgum diğer bitkilerden farklı olarak içeriğindeki maddelerle insan sağlığına farklı faydaları için gündemde. Benzin yerine doğrudan yakılması ile enerji üretimi sağlayan bu bitki çevre sağlığı için çok değerli.

Harran Üniversitesi (HRÜ), Çukurova Üniversitesi, Doğu Akdeniz, Karadeniz ve GAP Tarımsal Araştırma Enstitülerinin, bitkilerden yakıt elde edilmesi hedefiyle, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunun desteğiyle yürüttüğü, “Farklı Tatlı Sorgum Genotiplerinin Çukurova ve GAP Bölgelerinde Biyo-Etanol Üretim Potansiyellerinin Saptanması” projesi sonuçlandı.

C4 olarak adlandırılan bitkilerden olan sorgum bitkisinin Türkiye’de yetiştirilme denemeleri olumlu sonuç verdi.

Sorgum, 3 metre yüksekliğe ulaşabilen bir yem bitkisidir. Sıcak ve kuraklık başta olmak üzere pek iklim koşuluna dayanıklı bir bitki olan sorgum, fotosentez üretimi yüksektir ve her türlü toprak türünde yetişebilmektedir.

Sulama ve gübrelemeye çok ihtiyaç duymayan ve özel ilgi istemeyen bitkinin Akdeniz iklimi altındaki yerlerde yetişme zamanı İlkbahar ortaları ile Sonbahar başlangıcıdır.

Enerji oranı çok yüksek bir bitki olan sorgum özellikle büyükbaş hayvancılığında yem olarak önemlidir.

Sorgum türlerinden tatlı sorgum yem ve akaryakıt ihtiyaçları için düşünülerek bazı bölgelerde deneme amaçlı ekilmişti. Deneme amaçlı ekilen tatlı sorgum sağlıklı olarak yetişti.

TÜBİTAK’ın bir Akdeniz projesi olan sorgum tohum ıslahının olumlu sonuç vermesiyle hem bitkiden hem saplarından Türkiye’nin biyoetanol ( benzin ham maddesi ) özellikle büyükbaş hayvancılığın yem ihtiyacı karşılanmış olacak.

Tatlı sorgum sapları hayvan yemi olarak ve biyoyakıt üretilebilecek. Bu özelliğiyle nadide bitkiler arasında yer alan tatlı sorgum ekonomiye katkıda bulunacak.

Bilindiği gibi ülkemiz petrol ürünlerinde dışa bağımlı bir durumda. Tatlı sorgum üretimine verieln önem de bu dışa bağımlılığın azaltılması ve ülke ekonomisine katkı sağlaması hedefleniyor.

Doğu Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Çayır ve Mera Yem Bitkileri Şube Müdürü ve Proje Koordinotörü Doç. Dr. Celal Yücel, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun aldığı kararla piyasaya akaryakıt olarak sunulan benzin cinslerine minimum yüzde 3 oranında biyoetanol ilave edilmesinin yasal zorunluluk haline getirildiğini vurgulayarak, sorgum bitkisinin Türkiye’de ekonomik olarak yetiştirilebileceği alanları ile uygun yetiştirme türlerinin belirlendiğini ve olumlu sonuç alındığını açıkladı.

49 tatlı sorgum türü hangi şehirlerde uygulandı?

Adana, Şanlıurfa, Samsun ve ABD’deki birer üniversiteden de uzmanların yer aldığı 30 araştırmacıyla dikim ve hasat çalışmalarına devam ettiklerini anlatan Doç. Dr. Celal Yücel, tohum ıslahıyla ilgili gelişmeleri şöyle açıkladı:

“Çukurova ve GAP bölgesinde biyoetanol potansiyelini saptanması amacıyla çalışmalar devam ediyor. Şu anda Adana’da hasat yapılıyor. Proje sayesinde 3-4 hedefi aynı noktada birleştirmek istiyoruz. 100 günde yaklaşık bir dekardan 600 litre etanol elde edeceğiz. Bu bitki günde 5 santimetre büyüyerek 5 metreye kadar uzuyor. Bir sapın ağırlığı 2 kilogram ve dekarda 15 bin adet bitkinin olduğunu düşündüğümüz zaman 25-30 tonu getirecek potansiyele sahip genotipler yetiştirdik. Sorgumla Türkiye kendi benzin ham madde ihtiyacını karşılayabilecek duruma gelecek. Biz bu şekilde hem biyoetanol elde edeceğiz hem de geri kalan saplarla da büyükbaş hayvan yemi olarak Türkiye’nin kaba yem açığını kapatılmasına katkı sağlayacağız.

Tarladan kesilen bitkinin laboratuvar ortamında biyoetanolo dönüştürüldüğünü açıklayan Yücel, “Öz suyu sıkılan bitkilerden geriye kalan saplar ise hayvan yemi olarak kullanılacak. Türkiye’de yaklaşık 30 ton kaba yem ihtiyacı var. Dekardan 8-10 ton kaliteli kaba yem elde edilebilecek. Sorgumu hem şeker, hem benzin ham maddesi, hem de yem sektöründe kullanabilirsiniz.” dedi.

Tatlı sorgum sıcak bölgelerde buğday hasadından sonra ikinci ürün olarak tatlı sorgum yetiştirilecek.

Yücel bu süreçle ilgili; “Yaklaşık ne kadar buğday üretiliyorsa, bu alanlardan da o oranda sorgum dikilecek ve üretimi yapılabilecek. Proje bittiğinde ise hizmet veren 3 özel şirket geliştirilen sorgumları alarak üretime geçmek istiyor. Bu bitki gerçekten mısıra göre hem karlı hem de çok ekonomik. Benzin ham maddesi genellikle nişasta bazlı mısır tanesinden elde ediliyor. Mısırın sorguma göre maliyetinin daha fazladır. Dekardan yaklaşık 15 ton bitki elde ediliyor. Bunun yarısının da öz suyu alınıp geriye hayvan yemi olarak kullanılabilecek.” değerlendirmesinde bulundu.

Dünyanın farklı bölgelerinden getirtilen tatlı sorgum cinslerinin GAP bölgesi ve Çukurova’ya uyumu çalışmalarının sürdüğünü ve en uyumlu türün bulunmaya çalışıldığını anlatan proje sorumlusu HRÜ Ziraat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Abdullah Öktem, konuyla ilgili şu bilgileri paylaştı:

“Bitkinin kamışa benzeyen sap kısmından öz su, öz suyu çeşitli işlemlerden geçirerek etanol, etanolden de biyobenzin elde ediyoruz. Kaba bir hesap yapıldığında; bir hektar alandan 300 ile 500 litre arasında etanol sağlıyoruz. Etanol da bir nevi alkoldür ve yanıcı özelliğe sahiptir. Çevreyi kirletmeyen, oktan sayısı yüksek bir yakıt türü. Direk benzin olarak kullanılabilir, ancak bütün dünyada saf olarak kullanılmıyor. Benzin içine yüzde 5-10 oranında katılarak kullanılıyor. Bu şekilde kullanılan benzine de biyobenzin ismi veriliyor. Bir dönüm alandan 500 litre etanol elde edip yüzde 10 oranında benzine kattığımızda bir dekar alandan 5 ton biyobenzin elde edilmiş oluyor. Bir dekar alandan 300-500 litre etanol elde etmek 300-500 litre benzin elde etmek gibi bir şey. Bu bitkinin geleceğini parlak görüyorum. Bu bitkiyi ne kadar geniş alanlarda ekersek, buradan elde edeceğimiz etanolü de ne kadar çok kullanırsak dışarıdan alacağımız benzin miktarı o kadar azalacaktır. Dolayısıyla dışarıya ödeyeceğimiz dövizde de belirgin bir şekilde azalma görülecektir.”

Tatlı sorgum sapında yüksek şeker içerir ve bu durum etil alkol üretimi için avantaj sağlar. Tatlı sorgumda bulunan şeker, genellikle %70-80 oranında früktoz ve %20 glikozdan oluşur. Bir dekar alandan 500 kg şeker üretimi yapılabilir. Tatlı sorgum mayalanarak etil alkole dönüştürebilir. Tatlı sorgum bitkisinden hektar başı 2-3 ton petrolü karşılayacak değerde etanol ve posasından 6-9 ton petrolü karşılayacak değerde bitkisel yakıt elde edilebilmektedir. Dünyada bu çevre dostu uygulama Brezilya’da vardır.

  • Biyobenzin Nedir? Nasıl Elde Edilir?
    3 sene önce

    […] kenevir, tatlı patates, manyok, ayçiçeği, meyveler, melas, mısır koçanı, hububat, buğday, tatlı sorgum gibi tarım ürünlerinin fermantasyonuyla elde […]

    1
    yorum beğen