arama

Süs Mandalinası ( Calamondin ) Özellikleri ve Kullanımı

  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Beğen
    Loading...

Çiçekleri ve meyvelerinin hoş kokusu ve görünümü nedeniyle son yıllarda iç mekan dekorlarında kullanımı artan bir süs bitkisi olan süs mandalinası daha çok calamondin adıyla tanınıyor. Calamondin meyvesi yenir mi? Nasıl kullanılır?

Süs mandalinası ( Calamondin × Citrofortunella microcarpa ) 3-6 metreye kadar uzayabilen bir çalı veya küçük ağaçcıktır. Bitki, yaprak saplarında kanat benzeri uzantılara ve beyaz – morumsu çiçeklere sahiptir. Meyvesi, genellikle 25-35 mm küçüklüğündedir ve mandalina formundadır. Kabuğu olgunlaştığında ince portakal kabuğu gibidir ve suyu mandalina suyunun rengindedir. Her meyve 8 – 12 tane çekirdek içerir.

Citro turuncun cinsini, fortunella kumkuat meyvesinin cinsini ifade eder. Calamodin citrofortunella cinsinin en önemli temsilcisi olarak iki meyvenin özelliklerini taşıması bağlantılır. Daha çok kumkuatın özelliklerini taşır. Kumkuat yerini değiştirdiğinde uyumda zorlanırken süs mandalinası yerinin değişmesini yadırgamaz.

Süs mandalinası adından da anlaşılacağı üzere özellikle iç mekanlarda dekoratif olarak kullanılmaktadır. Meyveleri yenilebilir olmasına rağmen, meyve yerine süs ağacı olarak kullanılır. Yılda bir kaç defa çiçeklendiğinden çiçekleri ve meyvelerinin bir arada olması görsel açıdan doyumsuz olurken, çiçeğinin ve meyvesinin kokusu havayı temizleyerek güzel kokularla evi canlandırır.

Minyon yapısıyla rahatlıkla saksı bitkisi olarak kullanılabilen süs mandalinasının meyveleri geç olgunlaştığından uzun süre kokusu ve görünümüyle evlerde güzel bir dekor olarak kullanılabilir. Küçük boyuna rağmen çok sayıda meyvesi vardır.

Calamondin, Filipinler‘de yaygın olarak yetiştirilmektedir. Calamondin Filipin kökeni kabul görmesine rağmen asıl kökenin Çin olduğu düşünülmektedir. Filipinler’den Güneydoğu Asya, Hindistan, Hawaii, Batı Hint Adaları ve Orta ve Kuzey Amerika’ya yayılmıştır. Filipinler’de yıl boyunca vardır ve genellikle tüysüz yeşil durumda görülür. Olgunlaşmaya bırakıldığında mandalina turuncu olur. Filipinlerde kalamunding, calamansi, kalamansi, limonsito, simuyaw, Malezya, Endonezya ve Güney Çin’de lima kasturi olarak da bilinir. Dünyada bilinen diğer adlarından bazıları; altın kireç, panama portakalı, çin turuncu, misk portakalıdır.

Güneydoğu Asya’daki anavatanında süs mandalinası serin ve yüksek bölgelerde ve organik madde bakımından zengin kumlu topraklarda yetişir. Su altında kalan alanlar, ekimi yapmak için uygun değildir, çünkü hiç bir narenciye cinsi sürekli sulu toprakları sevmez. Ekilen veya aşılanmış ağaçlar ekimden bir veya iki yıl sonra meyve vermeye başlar. Ağaçların kırk yıl kadar ömrü vardır.

Süs mandalinası ( calamondin ) yenir mi? Kullanım şekilleri

Bitki, uzun süren aşırı soğuklara duyarlıdır ve bu nedenle açık havada tropik, alt tropikal ve sıcak ılıman iklim koşullarının daha sıcak olan bölgelerinde yetişebilir. Soğuk iklim bölgelerinde, saksıda iç mekanda, serada yetiştirilebilir. Dünyada uygun iklimlerde balkonlarda teraslarda dekoratif kullanımı yaygındır.

C vitamini yönünden zengindir. Reçeli ve marmeladı yapılmaktadır. Kabuğu tatlı olmasına rağmen meyvenin suyu ekşidir. Kabuğuyla birlikte iyice yıkandıktan sonra tüketildiğinde tatlı-ekşi farklı bir lezzettedir.

Meyveler ekşidir ve bazı yemeklerde ve çorbalarda limon gibi kullanılmaktadır. Ayrıca balık ve deniz ürünleri yemeklerinde limon ve benzerleri gibi ekşi lezzetlerin kullanıldığı her yerde kullanılabilir. Limonataya benzer bir içecek olarak tüketilmektedir, votka ve şekerle likörü yapılmaktadır.

Meyve dondurularak, çay, alkolsüz içeceklerde, su ve kokteyl gibi içeceklerde buz küpleri olarak kullanılabilir.

Asya mutfaklarında, suyu balık, kümes hayvanlaro ve kırmızı et yemeklerinde soya sosuyla birlikte dip sos olarak kullanılmaktadır.

Meyve Kuzey Endülüs‘teki kırsal bölgelerde koku giderici olarak kullanılmaktadır. Balık kokusunu hafifletmek için balıklar pişirilmeden önce meyvenin suyuyla ovulmaktadır.   Bölgenin balık suyu ve süs mandalinası suyuyla yapılan çorbası ünlüdür.

Süs mandalinası ayrıca keklerde, pastalarda, kabukları kurutularak şekerleme şeklinde kullanılmaktadır. Aynı zamanda cilt ve saç bakımı ürünlerinde de kullanılır.

Süs mandalinasının sağlık açısından kullanımı da alternatif tıpta yaygındır. Süs mandalinası yağı özellikle depresyon ve kaygı belirtilerini hafifletmek için kullanılır.