arama

Protein Nedir?

  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Beğen
    Loading...

Protein Nedir?

Büyüme ve gelismenin saglanmasi, dokularin onarimi ve vücut savunmasi için en önemli olan besin türüdür. Kismen de vücuda enerji saglamak için kullanilir. Proteinler aminoasit adı verilen küçük ünitelerin vücudumuzda biraraya getirilmesinden olusur.

Bu aminoasitlerden bazilari vücut tarafindan yapildigi halde diger bazilari vücutta yapilamaz ve mutlaka disaridan, hayvansal gidalardan, alinmalari gereklidir. Mutlaka disaridan alinmasi lazim gelen bu tür aminoasitlere esansiyel (temel) aminoasitler adi verilir.

Bir protein kaynagi esansiyel aminoasit yönünden ne kadar zenginse, o kadar degerlidir. Bu bakimdan en degerli gida yumurtadir. Süt, peynir ve diger hayvansal besinler de esansiyel aminoasitlerden zengindir. Öte yandan, basta kurubaklagiller (fasulye, bakla, nohut vb.) olmak üzere, bugday, patates, pirinç gibi bazi bitkisel besinlerde de protein vardir. Ancak, bitkisel proteinler fazla miktarda esansiyel aminoasit içermedigi için, hayvansal proteinler kadar yararli degildir.

Degisik kaynaklardan alinan aminoasitler vücutta bir araya getirilir ve o andaki ihtiyaca göre farkli türlerde proteinler yapilir. Daha sonra bu protein er yukarida sözü edilen görevler için kullanilir.

Proteinler vücutta degisik görevler için kullanildiktan sonra yikilir. Yikilma sonucunda protein yikim ürünü olan üre, ürik asit, kreatinin adi verilen maddeler açiga çikar. Bu maddeler vücut için zararlidir ve saglikli kisilerde böbrekler tarafindan idrarla disari atilir. Böbrek yetersizligi varsa söz konusu maddeler disari atilamaz ve kanda birikir; buna bagli olarak da bazi hastalik belirtileri ortaya çikar. Bu belirtilerin hepsine birden, kisaca, ÜREMI denir.

Yaglarin ve karbonhidratlarin yikilmasi ile sayilan zararli maddeler meydana gelmez.

Iyi beslenmis saglikli bir eriskinin vücudunda yaklasik l l kg kadar protein vardir. Kisi yeterli miktarda besin ve kalori alamaz ise, vücut enerji ihtiyacini karsilamak için karaciger, kas ve kalpteki proteinleri yikar, böylece ileri derecede zayiflik ve kuvvetsizlik ortaya çikar.

Saglikli bir eriskinin bir günde almasi gerekli protein miktari yaklasik olarak kg basina l gr (örnegin, 70 kg’lik bir sahis için 70 gr dolayinda protein) kadardir. Bu miktar, karisik (hem bitkisel, hem de hayvansal proteinlerin alindigi) beslenme türü için geçerlidir. Eger kisi sadece hayvansal protein aliyorsa, kg basina 0.75 gr. protein de vücut ihtiyacini karsilayabilir.

Böbrek yetersizligi varsa bu miktarda proteinin yikimi ile açiga çikan üre, kreatinin gibi maddelerin temizlenmesi güç olur ve vücutta yukarida sayilan zarari maddeler birikir. O nedenle böbrek hastalarinda bir günde verilen protein miktari toplam 30 – 40 gr’a (kg basina yaklasik 0.5 – 0.7 gr’a) kadar indirilir.

Degisik türdeki etlerde (tavuk, balik, kirmizi et) ve peynirlerde yaklasik %20 oraninda protein vardir. Yani, kisinin 20 gr. protein almasi için, yagsiz ve kemiksiz 100 gr. et veya peynir yemesi gerekecektir.