Cehri Bitkisi (Rhamnus) Nedir?

cehri bitkisi

Cehri bitkisi 15 ve 17. yüzyıla kadar uzanan bir tarihe sahiptir. Anadolu’da yapılmış halılara renk veren bitkiler araştırıldığında bitkinin bu dönem içerisinde Anadolu’da dokunmuş halılarda sarı renkli boyarmadde olarak kullanıldığı belirlenmiştir. Ayrıca 20. Yüzyıla gelindiğinde dünyanın pek çok bölgesine Anadolu’dan ihraç edilmiş ve yurt dışında ipek ya da yün elyafının boyanmasında kullanılmıştır.

Cehrinin Latince’de bilinmekte olan ismi Rhamanus’tur ve Cehrinin bilinen en önemli türü olan Rhamnus Saxatills Türkiye kökenli değildir. Bu bitkinin de meyveleri Avrupa’da ipek ve yün boyamacılığında büyük ölçüde boyarmadde olarak kullanılmıştır. Bitkinin meyveleri kurutulmuş meyve olarak uzun dönemler boyunca İran’dan Avrupa’ya ihraç edilmiştir. Hereke halısı olarak bilinmekte olan ünlü halıların içerisinde bulunan sarı renklerde dahi cehri yer almaktadır.

cehri bitkisi

Cehri Bitkisi İçeriği

Cehri bitkisinin içerisinde boyar madde olarak rhamnetin, rhamnezin, quercetin, kempferol bulunmaktadır. Cehri’nin yetişebilmesi için ılıman veya sıcak bölgelere ihtiyacı bulunmaktadır. Anadolu’da ise Kayseri, Çorum, Gaziantep, Sinop, Afyon, Uşak, Yozgat, Tokat, Nevşehir, Niğde, Maraş ve Konya illerinde yetişebilmektedir. Yetişme alanları arasında 1000 ile 1300 metre arasında değişen dağlık, tepelik, kayalık bölgelerin yanında orman açıkları ya da seyrek orman bölgelerinde ya da orman kenarlarında yetişmektedir. Cehri toplamda 22 türe sahiptir.

Türlerin bazıları yapraklarını dökmemesi bilinmekte ve Mayıs ile Haziran ayları arasında açtıkları küçük sarı ve yeşil renkli çiçekler ile tanınmaktadır. Çiçeklerinden tohum kısımları oluşur ve tohumları oluştuktan sonra uzun süre boyunca yeşil renkte kaldıktan sonra renkleri kahverengi ya da siyaha dönüşür. Meyveleri yaklaşık 6 ila 7 metre arasındadır ve zamanla dış kabuğu kahverengi içi ise sarı renge dönüşmektedir.

Cehri bitkisinin Orta Anadolu’da yetişmekte olan Rhamnus Petiolaris türü endemik bir türdür ve altın ağacı olarak bilinmektedir. Ayrıca tüm bu bitkilerin boyama işleminde kullanılabilmesi için bitkilerinin oluşumunu tamamladıktan sonra kurutularak öğütülmesi ve mordanlı boyama işlemi uygulanmalıdır. Bu sayede bitki boyarmadde olarak kullanmaya hazır hale gelir.

Paylaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir